شیردهی در بارداری لزوماً خطرناک نیست و در بیشتر بارداریهای طبیعی و کمخطر میتوان بدون آسیب به جنین یا کودک بزرگتر، شیردهی را ادامه داد. طبق اطلاعات سازمان خدمات سلامت بریتانیا (NHS)، مادر ممکن است تنها سه هفته پس از زایمان، حتی بدون بازگشت قاعدگی و با وجود شیردهی، دوباره باردار شود. در بارداریهای پرخطر، سابقه زایمان زودرس یا وجود برخی علائم هشداردهنده، ادامه شیردهی باید با نظر متخصص زنان بررسی شود.
| موضوع | پاسخ کوتاه |
| آیا شیردهی در بارداری ضرر دارد؟ | در بیشتر بارداریهای کمخطر، ادامه شیردهی بیخطر است. |
| آیا هنگام شیردهی باردار میشویم؟ | بله؛ حتی پیش از بازگشت قاعدگی امکان بارداری وجود دارد. |
| آیا شیردهی مانع بارداری میشود؟ | فقط با رعایت سه شرط روش LAM تا ششماهگی کودک. |
| آیا شیردهی باعث سقط میشود؟ | در بارداریهای کمخطر، افزایش مشخصی در خطر سقط مشاهده نشده است. |
| آیا شیر مادر در بارداری کم میشود؟ | بله؛ ممکن است حجم و طعم شیر تغییر کند. |
| تا چه زمانی میتوان شیردهی کرد؟ | در صورت نبود منع پزشکی، حتی تا زمان زایمان امکانپذیر است. |
احتمال بارداری در دوران شیردهی چقدر است؟
بارداری در شیردهی امکانپذیر است، حتی اگر قاعدگی مادر هنوز بازنگشته باشد. شیردهی با مهار موقت تخمکگذاری میتواند احتمال بارداری را کاهش دهد، اما این اثر همیشگی یا صددرصدی نیست.
پس از زایمان، مکیدن مکرر پستان باعث افزایش ترشح پرولاکتین و مهار نسبی هورمونهای مسئول تخمکگذاری میشود. بااینحال، زمان بازگشت تخمکگذاری در زنان متفاوت است و ممکن است پیش از اولین قاعدگی اتفاق بیفتد. بنابراین، نبود پریود بهتنهایی نشانه ناباروری نیست.
طبق راهنمای NHS، امکان بارداری از حدود ۲۱ روز پس از زایمان وجود دارد؛ حتی اگر مادر به نوزاد شیر بدهد و هنوز قاعدگی را تجربه نکرده باشد.
روش آمنوره شیردهی (LAM) چیست؟
روش آمنوره شیردهی یا LAM یکی از روشهای طبیعی و موقت پیشگیری از بارداری است. این روش فقط زمانی اثربخشی قابلاعتماد دارد که هر سه شرط زیر همزمان برقرار باشند:
- سن کودک کمتر از ۶ ماه باشد
- شیردهی کامل یا تقریباً کامل باشد
- قاعدگی مادر باشد
اگر حتی یکی از این سه شرط برقرار نباشد، باید برای پیشگیری از بارداری از روش جایگزین مناسب استفاده شود. کاهش دفعات شیردهی، شروع غذای کمکی یا شیرخشک و طولانی شدن فاصله وعدههای شیر خوردن میتوانند اثر پیشگیریکننده شیردهی را کاهش دهند.
بارداری ناخواسته در دوران شیردهی
از آنجا که تخمکگذاری میتواند پیش از اولین قاعدگی بازگردد، مادر ممکن است بدون مشاهده هیچ خونریزی ماهانهای باردار شود. البته بعضی نشانههای بارداری مانند خستگی، حساسیت پستانها، تهوع و تغییر اشتها ممکن است با تغییرات طبیعی دوران شیردهی اشتباه گرفته شوند. اگر تست بارداری در دوران شیردهی مثبث شد، طبق روند زیر بارداری را تأیید و بررسی کنید:
- برای شروع مراقبتهای بارداری به متخصص زنان و زایمان یا ماما مراجعه کنید.
- درباره زمان مناسب سونوگرافی برای تعیین محل بارداری، سن جنین و بررسی روند رشد آن مشورت کنید. سونوگرافی بسیار زودهنگام ممکن است هنوز ضربان قلب جنین را نشان ندهد و به بررسی مجدد نیاز داشته باشد.
- اگر سابقه سقط، زایمان زودرس، نارسایی دهانه رحم، بارداری چندقلویی یا خونریزی دارید، حتماً پزشک را مطلع کنید.
در این شرایط شیردهی را به طور ناگهانی قطع نکنید. این اقدام علاوهبر ایجاد شوک روحی و بیقراری در کودک، احتمال احتقان دردناک سینه و ماستیت (عفونت بافت پستان) را برای مادر را بیشتر میکند.
اگر قصد بهتعویق انداختن بارداری و حفظ امکان باروری در سالهای آینده را دارید، میتوانید با روشهای حفظ باروری مانند فریز تخمک آشنا شوید.
[doctor_list specialty=”obstetrics-gynecology”]
اگر در دوران شیردهی باردار شویم چه کنیم؟
در صورت تایید بارداری، طبق چک لیست زیر، نیازهای بارداری و شیردهی را به صورت متعادل برطرف نمایید:
۱. تغذیه مادر را جدی بگیرید
بارداری و تولید شیر نیاز بدن به انرژی و مواد مغذی را افزایش میدهند. بنابراین:
- غذاهای متنوع و مغذی مصرف کنید.
- دریافت آهن، فولات، کلسیم و ویتامین D را جدی بگیرید.
- مکملها را طبق تجویز پزشک مصرف کنید.
- به اندازه کافی آب بنوشید.
۲. استراحت و شیردهی را مدیریت کنید
برای کاهش خستگی:
- از کمک همسر و خانواده استفاده کنید.
- فرصت کافی برای استراحت داشته باشید.
- وضعیت شیردهی را متناسب با راحتی خود تنظیم کنید.

۳. رشد کودک را زیر نظر بگیرید
کاهش حجم شیر در بارداری ممکن است بر تغذیه کودک تأثیر بگذارد. بهویژه اگر کودک زیر یک سال است، وزنگیری و دریافت شیر کافی باید توسط متخصص کودکان بررسی شود. در صورت نیاز، تغذیه جایگزین با نظر پزشک انجام میشود.
۴. علائم هشدار را بشناسید
در صورت بروز موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:
- خونریزی یا لکهبینی واژینال
- درد شدید یا انقباضات منظم رحمی
- سرگیجه شدید یا غش
- کاهش وزن قابلتوجه و ناخواسته
خونریزی شدید، درد شدید شکم یا احساس غش نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.
شیردهی در دوران بارداری امکان پذیر است؟
بله؛ در بیشتر بارداریهای تکقلویی و کمخطر، مادر میتواند بدون نیاز به قطع شیردهی، به تغذیه کودک ادامه دهد. البته سن کودک، وضعیت تغذیهای مادر و شرایط بارداری در این تصمیم اهمیت دارند.
با شروع بارداری، افزایش هورمونهای استروژن و پروژسترون بر عملکرد غدد شیردهی و تولید شیر تأثیر میگذارد. مهمترین غدد شیردهی در بارداری عبارتاند از:
- کاهش حجم شیر: بهویژه از سهماهه دوم، تولید شیر ممکن است کاهش یابد.
- تغییر طعم شیر: ترکیب شیر بهتدریج به آغوز نزدیک میشود و طعم آن تغییر میکند.
- کاهش تمایل کودک: برخی کودکان به دلیل تغییر حجم و طعم شیر، خودبهخود از شیر گرفته میشوند.

عوارض شیردهی در دوران بارداری چیست؟
شیردهی در بارداری معمولاً با عوارض جدی همراه نیست، اما تغییرات هورمونی و افزایش نیازهای جسمی ممکن است برخی ناراحتیها را در مادر ایجاد کند. مهمترین مضرات شیردهی در بارداری عبارتند از:
- درد و حساسیت نوک سینه: تغییرات هورمونی میتواند مکیدن پستان را دردناک کند.
- خستگی و بیحالی: تأمین همزمان نیازهای بارداری و شیردهی خستگی را افزایش میدهد.
- تهوع هنگام شیردهی: مکیدن پستان ممکن است حالت تهوع را تشدید کند.
- انقباضات رحمی: ترشح اکسیتوسین هنگام شیردهی میتواند انقباضات خفیف و گذرای رحم ایجاد کند.
- گرسنگی و تشنگی بیشتر: نیاز بدن به انرژی و مایعات افزایش مییابد.
- اختلال خواب: بیداریهای مکرر کودک برای شیر خوردن، استراحت مادر را مختل میکند.
این علائم در همه مادران اتفاق نمیافتند و شدت آنها نیز متفاوت است. در صورت مشاهده این موارد با یکی از متخصصان زنان طبیبینو درباره نحوه ادامه روند شیردهی مشورت کنید.
شیردهی در بارداری برای جنین ضرر دارد؟
یکی از نگرانیهای مادران، ترشح هورمون اکسیتوسین هنگام مکیدن پستان است. این هورمون علاوه بر تحریک خروج شیر، میتواند باعث انقباض عضلات رحم شود. بااینحال، انقباضات خفیف ناشی از شیردهی در بارداریهای کمخطر معمولاً به اندازهای نیستند که موجب شروع زایمان شوند.
یک مرور نظاممند سال ۲۰۲۳ نتیجه داده است:
” شیردهی در دوران بارداری، علیرغم نیاز به احتیاط در زنان در معرض خطر زایمان زودرس و بارداریهای پرخطر، ظاهراً ارتباطی با پیامد بارداری و خطر سقط جنین ندارد”
بیشتر بخوانید: فریز تخمک
چه مادرانی نباید بدون مشورت پزشک به شیردهی ادامه دهند؟
در برخی شرایط، ادامه شیردهی ممکن است نیازمند محدودیت یا توقف تدریجی باشد. مهمترین موارد عبارتاند از:
- سابقه زایمان زودرس یا انقباضات زودرس رحمی.
- سابقه سقط مکرر یا تهدید به سقط در بارداری فعلی.
- بارداری دوقلو یا چندقلویی.
- خونریزی واژینال یا دردهای رحمی غیرطبیعی.
- سوءتغذیه، کمخونی قابلتوجه یا محدودیت رشد جنین.
- مشکلات مامایی مانند کوتاهی دهانه رحم یا جفت سرراهی که نیازمند ارزیابی اختصاصی هستند.

تا چه زمانی در بارداری میتوان به کودک شیر داد؟
زمان مشخصی برای قطع شیردهی در بارداری وجود ندارد. اگر بارداری کمخطر باشد و مادر مشکل جسمی خاصی نداشته باشد، میتواند با نظر پزشک شیردهی را حتی تا زمان زایمان ادامه دهد. بااینحال، چند عامل در این تصمیم مؤثرند:
- سن کودک: اگر کودک زیر یک سال باشد، کاهش شیر مادر و تأثیر آن بر وزنگیری باید توسط متخصص کودکان بررسی شود.
- وضعیت مادر: خستگی شدید، کاهش وزن، کمخونی یا مشکلات تغذیهای ممکن است ادامه شیردهی را دشوار کند.
- شرایط بارداری: در صورت بروز خونریزی، انقباضات رحمی یا وجود سابقه بارداری پرخطر، ادامه شیردهی باید با نظر متخصص زنان بررسی شود.
اگر تصمیم به از شیر گرفتن کودک گرفته شد، بهتر است این فرایند تدریجی باشد. حذف وعدهها بهمرور، از احتقان پستان و احتمال ماستیت جلوگیری میکند.
نتیجه گیری
شیردهی در بارداری بهخودیخود خطرناک نیست و در بسیاری از بارداریهای کمخطر میتوان آن را ادامه داد. بااینحال، تغییرات هورمونی، کاهش احتمالی شیر، افزایش نیازهای تغذیهای مادر و شرایط پزشکی بارداری باید در تصمیمگیری در نظر گرفته شوند. مهمترین نکته این است که برای تمام مادران نمیتوان یک نسخه واحد تجویز کرد. سن کودک، وضعیت تغذیه مادر، سابقه بارداری و سلامت جنین تعیین میکنند که ادامه شیردهی مناسب است یا بهتر است بهتدریج متوقف شود.
ارزیابی دقیق ایمنی ادامه شیردهی در بارداری، سونوگرافی کنترل وضعیت جنین و ارزیابی نمودار رشد کودک شیرخوار، نیازمند همراهی هماهنگ میان متخصص زنان و متخصص کودکان است. اگر در دوران شیردهی با بارداری مجدد مواجه شدهاید و درباره سلامت جنین یا زمانبندی از شیر گرفتن کودک خود پرسش دارید، میتوانید از طریق سامانه یکپارچه نوبتدهی آنلاین طبیبینو، با برترین پزشکان متخصص زنان و زایمان و متخصصان اطفال سراسر کشور ارتباط بگیرید و به صورت فوری و بدون معطلی، نوبت مشاوره آنلاین یا ویزیت حضوری خود را در طبیبینو ثبت کنید.
[doctor_list specialty=”obstetrics-gynecology”]
سوالات متداول
آیا شیردهی در بارداری ضرر دارد؟
خیر؛ در بیشتر بارداریهای کمخطر، ادامه شیردهی با افزایش مشخص خطر سقط یا زایمان زودرس همراه نیست.
آیا در دوران شیردهی باردار میشویم؟
بله؛ حتی از سه هفته پس از زایمان و پیش از بازگشت اولین قاعدگی امکان بارداری وجود دارد.
آیا شیردهی مانع بارداری میشود؟
خیر، مگر در شرایط مشخص روش آمنوره شیردهی (LAM) که در شش ماه نخست و با رعایت سه شرط اصلی، بیش از ۹۸ درصد اثربخشی دارد.





