افسردگی بعد زایمان چیست؟ افسردگی بعد از زایمان یکی از اختلالات خلقی جدی و رایج است که بعد از تولد نوزاد به وجود میآید. احساس غم و اندوه مداوم، گریه بی دلیل، خستگی، اضطراب، اختلال در خواب و اشتها و کاهش علاقه به فعالیتهای روزمره از مهم ترین علائم اختلال افسردگی بعد از زایمان هستند. این اختلال با روشهای روان درمانی، دارو درمانی و در موارد شدیدتر، الکترو شوک قابل درمان است.
طبق تحقیقات انجام شده، از هر ۷ نفر یک نفر به افسردگی پس از زایمان مبتلا است. نرخ ابتلا به افسردگی شدید (سایکوز) بعد از زایمان نیز یک نفر از هر ۱۰۰۰ نفر برآورد شده است.
شناخت علائم و مراجعه به موقع نقش مهمی در مهار و درمان این عارضه دارد. بی توجهی به این عارضه یا اقدام دیر هنگام برای درمان آن، سلامت روان مادر، پدر و کیفیت ارتباط آنها با نوزاد را با مشکل مواجه میسازد.
| ویژگیها | توضیحات |
| تعریف | افسردگی ناشی از تغییرات جسمی و روانی بعد از زایمان |
| علائم | عدم برقراری ارتباط عاطفی با نوزاد، خلق و خوی پایین، غم و اندوه، گریه بی دلیل، خستگی مفرط، اضطراب، اختلال شدید در خواب و اشتها و… |
| علت | افت شدید و ناگهانی هورمونهای استروژن، پروژسترون و تیروئید بعد از تولد نوزاد (علل جسمی)، محرومیت شدید از خواب، فشارهای فیزیکی مراقبت از نوزاد، تغییر در هویت و لایف استایل، مشکلات مالی، بارداری ناخواسته، داشتن چندقلو و سیستم حمایتی ضعیف اطراف مادر (علل روانی) |
| تشخیص | ارزیابی سابقه سلامتی، گفت و گو درباره افکار و احساسات زمان زایمان توسط پزشک متخصص، پر کردن پرسشنامهها و تستهای غربالگری، انجام آزمایشات پزشکی |
| مدت زمان | معمولا چند هفته تا چند ماه |
| عوارض | مزمن شدن افسردگی مادر، افزایش ریسک ابتلا به مشکلات روحی در پدر و ایجاد اختلال در پیوند عاطفی، گریه های بیش از حد، مشکلات خواب و تغذیه، و تاخیر در تکامل رفتاری و گفتاری نوزاد |
| درمان | روان درمانی، دارو درمانی، درمانهای مکمل اصلاح سبک زندگی و حمایت خانوادگی و استفاده از الکترو شوک در موارد حاد |
| پیشگیری | در جریان قرار دادن پزشک درباره سابقه ابتلا به بیماریهای روانی، انجام به موقع و منظم غربالگریهای خلقی دوران بارداری، اقدام به موقع برای درمان و تکمیل جلسات، ورزش، گفت و گو با خانواده و دوستان |
افسردگی بعد از زایمان چیست؟
افسردگی بعد زایمان چیست؟ افسردگی بعد از زایمان (postpartum depression) یکی از شایع ترین اختلالات روانی است. این اختلال به معنای خستگی، بی حوصلگی، ضعف و نقص شخصیتی مادر یا بی علاقگی او به نوزاد نیست.
درباره افسردگی پس از زایمان در National Institutes of Health (NIH) ذکر شده است:
“Perinatal depression is a mood disorder that affects individuals during pregnancy or within 1 year after childbirth. According to the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), postpartum depression is now included in the term perinatal depression.[1] A major depressive episode that begins during pregnancy or within 4 weeks after delivery is classified as peripartum depression.”
“افسردگی پس از زایمان یک اختلال خلقی است که افراد را در دوران بارداری یا ظرف یک سال پس از زایمان تحت تاثیر قرار میدهد. طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویرایش پنجم، ویرایش متن ( DSM-5-TR )، افسردگی پس از زایمان اکنون در اصطلاح افسردگی پس از زایمان گنجانده شده است. یک دوره افسردگی اساسی که در دوران بارداری یا ظرف چهار هفته پس از زایمان شروع میشود، به عنوان افسردگی پس از زایمان طبقه بندی میشود.”
اختلال افسردگی بعد از زایمان (PPD) در اثر تغییرات جسمی و روانی بعد از زایمان به وجود میآید. در صورت ابتلا به این عارضه، خلق و خوی مادر کاهش پیدا میکند و مدام احساس ناراحتی دارد. همچنین تغییراتی در خواب، اشتها، تمرکز و تمایل او به انجام فعالیتهای روزانه ایجاد میشود.
معمولا مادران در روزهای اول بعد از زایمان دچار اندوه پس از زایمان (Baby Blues) میشوند. در نگاه اول، علائم این دو عارضه تقریبا مشابه یکدیگر است؛ اما نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.
افسردگی پس از زایمان شدیدتر، ماندگارتر و ناتوان کننده تر است. همچنین، علت بروز آن متفاوت است. به همین دلیل نیاز به مداخله پزشکی و درمان تخصصی دارد.
علائم افسردگی بعد از زایمان چیست؟
علائم افسردگی بعد زایمان چیست؟ به طور طبیعی، رفتار و خلق و خوی افراد بعد از زایمان تغییر میکند؛ اما اگر این تغییرات با شدت زیاد و در مدت زمان طولانی رخ دهند، نشانه ای از افسردگی بعد از زایمان هستند:
- عدم توانایی در برقرار کردن ارتباط عاطفی با نوزاد
- خلق و خوی پایین
- غم و اندوه
- گریه بی دلیل
- خستگی مفرط و کاهش انرژی
- اضطراب و نگرانی خیلی زیاد درباره سلامت نوزاد
- اختلال شدید در خواب و اشتها
- احساس گناه مفرط و بی ارزشی
- ناتوانی در تصمیم گیری و عدم تمرکز
- افکار منفی آسیب رساندن به خود یا نوزاد
- درد و کسالت
- عدم تمایل نسبت به انجام کارهای روزانه و فعالیتهای مورد علاقه گذشته
- احساس نالایق و ناکافی بودن
علت افسردگی بعد زایمان چیست؟
علت ابتلا به افسردگی بعد زایمان چیست؟ سزارین یا طبیعی بودن زایمان نقشی در ابتلا به افسردگی بعد از زایمان ندارند. بلکه یک یا چند مورد از علل جسمی و روانی باعث ابتلا به این عارضه میشوند:
| علل | موارد |
| علل جسمی | افت شدید و ناگهانی هورمونهای استروژن، پروژسترون و تیروئید بعد از تولد نوزاد |
| علل روانی | محرومیت شدید از خواب، فشارهای فیزیکی مراقبت از نوزاد، تغییر در هویت و لایف استایل، مشکلات مالی، بارداری ناخواسته، داشتن چندقلو و سیستم حمایتی ضعیف اطراف مادر |
افسردگی پس از زایمان در مردان یا زایمان پدری چیست؟
خلاف تصور عموم، افسردگی بعد از زایمان در مردان موضوعی مهم و حالتی بسیار واقعی است که خانواده را با مشکل مواجه میسازد. با تولد نوزاد، تغییراتی در محیط خانواده رخ میدهد:
- افزایش فشارهای مالی
- تغییر در روابط عاطفی با همسر
- احساس مسئولیت شدید
- کم خوابی
- تغییر هورمونهای تستوسترون، استروژن، کورتیزول، وازوپرسین و پرولاکتین
- ارتباط پدر و فرزند
- و…
پدر ممکن است هنگام مواجه شدن با این تغییرات، دچار اختلال افسردگی بعد از زایمان شود؛ زیرا فشار روانی، مالی و مسئولیتهای او افزایش یافته است. این اختلال در مردان معمولا بعد از گذشت یک سال به اوج خود میرسد.
کال تو اکشن نکته: خطر ابتلا به افسردگی بعد از زایمان در مردانی که همسر آنها به این عارضه مبتلا است، بیشتر است.
تشخیص افسردگی بعد از زایمان
در حال حاضر، آزمایش دقیقی برای تشخیص افسردگی بعد از زایمان وجود ندارد. به همین دلیل، پزشک متخصص با ارزیابی سابقه سلامتی، گفت و گو درباره افکار و احساسات زمان زایمان و پر کردن پرسشنامهها و تستهای غربالگری به تشخیص این عارضه میپردازد.
در برخی موارد، پزشک انجام آزمایش خون را تجویز میکند؛ زیرا ممکن است مشکلات دیگری نظیر کم خونی یا کم کاری تیرویید علائمی مشابه افسردگی پس از زایمان ایجاد کرده باشند.
کال تو اکشن لینک سازی: افسردگی قالب مشخصی ندارد. به همین دلیل، شناخت علل ابتلا و علائم انواع افسردگی نقش مهمی در تشخیص زود هنگام، اقدام به موقع و نتیجه گیری بهتر از فرایند درمان دارد.
مدت زمان افسردگی بعد از زایمان
افسردگی بعد از زایمان با توجه به زمان تشخیص، مراقبتها و شرایط فردی، معمولا از چند هفته تا چند ماه طول میکشد. اگر این اختلال در زمان مناسب درمان نشود، ممکن است ماهها و حتی سالها همراه بیمار باقی بماند و به اختلال افسردگی مزمن تبدیل شود. در این صورت، درمان این اختلال بسیار دشوارتر و طولانی تر خواهد بود.
عوارض افسردگی بعد از زایمان
عوارض افسردگی بعد زایمان چیست؟ در صورتی که نسبت به افسردگی بعد از زایمان بی تفاوت باشید و در زمان مناسب برای درمان آن اقدام نکنید، این اختلال با مشکلات جدی برای اعضای خانواده همراه خواهد بود:
| عضو درگیر | عوارض |
| مادر | مزمن شدن افسردگی |
| پدر | افزایش ریسک ابتلا به مشکلات روحی |
| فرزند | ایجاد اختلال در پیوند عاطفی، گریه های بیش از حد، مشکلات خواب و تغذیه، و تاخیر در تکامل رفتاری و گفتاری نوزاد |
درمان افسردگی شدید بعد از زایمان
افسردگی بعد از زایمان قابل درمان است؛ اما روش و مدت زمان درمان به شدت بیماری زمینه ای، سابقه پاسخ به درمان و ترجیح بیمار وابسته است. با مراجعه به پزشک متخصص، یک برنامه درمانی موثر حاوی روان درمانی، اصلاح سبک زندگی و دارودرمانی برای شما ارائه میشود:
روان درمانی
اختلال افسردگی بعد از زایمان معمولا با روان درمانی قابل کنترل و بهبود است. در این روش، با استفاده از گفت و گوی موثر و درمان شناختی رفتاری (CBT) افکار بیمار شناسایی میشود. همچنین راهکارهای مقابله با افکار منفی، بازسازی اعتماد به نفس و تقویت مهارتهای اجتماعی به او آموزش داده میشود.
دارو درمانی
با توجه شدت بیماری و در نظر گرفتن شرایط (دوران شیردهی) ممکن است پزشک معالج از روش دارو درمانی به تنهایی یا در کنار روان درمانی برایربهبود افسردگی بعد از زایمان استفاده کند. در این روش، معمولا داروهایی برای مهار مشکلاتی نظیر اضطراب یا بی خوابی شدید تجویز میشود.
حمایت خانواده و اصلاح سبک زندگی
حمایت اطرافیان و اصلاح سبک زندگی به عنوان مکمل درمانی در کنار روشهای پزشکی موثر هستند. مراقبت از نوزاد، انجام بخشی از کارهای خانه و فراهم کردن فرصت استراحت برخی از اقداماتی هستند که فشار روانی و جسمی مادر را کاهش میدهند. همچنین، باید احساسات مادر جدی گرفته شود.
علاوه بر این، بهتر است تغییرات مثبتی در سبک زندگی خود ایجاد کنید. تحت نظر پزشک و متناسب با شرایط جسمی خود، پیاده روی کنید و وعدههای غذایی سالم و مغذی داشته باشید. همچنین، به میزان کافی استراحت کنید و فشارهای غیر ضروری را کاهش دهید.
الکتروشوک
سایکوز بعد از زایمان پدیده ای نسبتا نادر است. در این حالت، مادر به جنون میرسد و افکار آسیب رساندن به خود یا نوزاد را در سر دارد. این حالت یک وضعیت اورژانسی است. در صورتی که مادر در این وضعیت قرار داشته باشد، باید در بیمارستان بستری شود و تحت درمان با الکترو شوک (ECT) و مصرف داروهای آنتی سایکوز قرار بگیرد.
قرص ضد افسردگی بعد از زایمان
داروهای ضد افسردگی بعد از زایمان به صورت مستقیم بر مغز اثر نمیگذارند. بلکه شیمی و ساختار احساسی مغز را تحت تاثیر قرار میدهند. با این وجود، مصرف دارو برای درمان افسردگی بعد زایمان حتما باید تحت نظر روانپزشک باشد.
تاثیر داروهای ضد افسردگی در بلند مدت قابل مشاهده است. به همین دلیل، پس از گذشت چند هفته از مصرف آنها تغییرات محسوسی در رفتار و خلق و خوی بیمار رخ میدهد.
این داروها معمولا با عوارضی نظیر بی حوصلگی مفرط، کاهش میل جنسی و سرگیجه همراه هستند. همچنین، ممکن است بعضی از آنها برای دوران شیردهی مناسب نباشند.
داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای (مثل نورتریپتیلین) یا SSRIها (مثل سرترالین و پاروکستین) ایمن هستند و مقدار کمی از آنها وارد شیر مادر میشود. به همین دلیل برای نوزاد کم خطر و حتی بی خطر هستند؛ اما به بهبود اختلال افسردگی بعد از زایمان مادر کمک زیادی میکنند.
پیشگیری از افسردگی بعد از زایمان
اگر سابقه ابتلا به افسردگی بعد از زایمان دارید یا به دنبال پیشگیری از بروز این عارضه هستید:
- پزشک زنان را از ابتدای بارداری در جریان بگذارید.
- غربالگریهای خلقی دوران بارداری را به صورت منظم انجام دهید.
- در صورت تشخیص، روان درمانی یا دارو درمانی را بلافاصله شروع کنید.
- انتظاراتتان از خود و فرزندتان واقع بینانه باشد.
- از دیگران درخواست کمک کنید.
- خواب کافی داشته باشید و ورزش کنید.
- منزوی نباشید و بخشی از روز را به گفت و گو با خانواده و دوستان اختصاص دهید.
زمان شروع افسردگی بعد از زایمان
افسردگی بعد از زایمان لزوما بلافاصله بعد از زایمان رخ نمیدهد. به طور معمول، علائم این اختلال در چند هفته اول پس از زایمان شروع میشوند؛ اما ممکن است تا یک سال پس از تولد نوزاد نیز بروز پیدا کنند.
چطور میتوان به بهبود افسردگی پس از زایمان کمک کرد؟
بهبود افسردگی پس از زایمان،تنها در صورت ترکیب همکاری فرد بیمار و همسر او با پزشک معالج و عمل به دستورات پزشک امکان پذیر است:
- تقسیم مسئولیتها با همسر
- گفت و گو با همسر و شنونده خوبی بودن
- اختصاص بخشی از زمان روز به خود
- گذراندن بخشی از روز خارج از خانه
- گفت و گو با دوستان و سایر مادران
- استفاده از دمنوشهای آرام بخش مثل بابونه و گل گاو زبان
- مشورت با پزشک و تکمیل جلسات تا زمان بهبودی کامل
برای افسردگی بعد از زایمان به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
درخواست کمک توسط مادر از همسر، اطرافیان و پزشک نشانه ضعف نیست؛ بلکه نشان دهنده شجاعت، احترام به خود و عشق او به نوزاد است. درمان اختلال افسردگی بعد از زایمان با استفاده از درمانهای تخصصی و حمایت همسر و خانواده به سادگی امکان پذیر است.
برای تشخیص تفاوت احساسات طبیعی بعد از زایمان، افسردگی حاد، افسردگی بعد از زایمان و دریافت درمان موثر تحت نظر پزشک، مادران و همسران میتوانند از طریق سایت طبیبینو اقدام کنند.
در پلتفرم طبیبینو به راحتی میتوانید فهرست روانشناسان و روانپزشکان موفق در حوزه درمان افسردگی را مشاهده کرده و سابقه آنها را بررسی کنید. همچنین میتوانید به صورت اینترنتی برای دریافت نوبت حضوری یا مشاوره آنلاین پزشکان اقدام کنید.
کلام آخر طبیبینو
افسردگی بعد زایمان چیست؟ افسردگی بعد از زایمان، عارضه ای رایج و جدی است که تشخیص زود هنگام و اقدام به موقع برای درمان آن بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا وضعیت روحی روانی مادر و پدر و کیفیت رابطه آنها با نوزاد به درمان این عارضه وابسته است.
اگر شما در خود، همسر یا نزدیکانتان علائم اختلال افسردگی بعد از زایمان را مشاهده میکنید، میتوانید با کمک پزشک متخصص مسیر بهبودی را آسان تر طی کنید. برای ارزیابی تخصصی میتوانید همین حالا برای رزرو نوبت روانشناسان یا روانپزشکان با تجربه از طریق پلتفرم طبیبینو اقدام کنید. امکان رزرو نوبت برای مشاوره حضوری و آنلاین فراهم است.
همچنین میتوانید سوالات و نظرات خود را در بخش دیدگاهها با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید. تیم متخصص ما در اولین فرصت پاسخگوی شما خواهند بود.
