پروتز گونه چیست؟ معرفی انواع پروتز گونه (برجسته کردن گونه)

پروتز گونه یک قطعه مصنوعی است که از مواد سازگار با بدن ساخته می‌شود و جراح آن را روی استخوان گونه قرار می‌دهد. هدف از این کار، افزایش حجم و برجستگی گونه و ایجاد فرم بهتر در بخش میانی صورت است. برخلاف ژل و تزریق چربی، پروتز گونه به تمدید دوره‌ای نیاز ندارد.

یکی از نکاتی که کمتر درباره این عمل گفته می‌شود، میزان رشد استفاده از آن است. بر اساس مرجع علمی StatPearls در کتابخانه ملی پزشکی آمریکا (NCBI)، استفاده از پروتز مالار از سال ۲۰۰۰ تا امروز ۹۳۸ درصد رشد کرده است. در همین بازه، رشد استفاده از پروتز چانه تنها ۶۳ درصد بوده است.

اگر درباره ایمنی این روش تردید دارید، آمار عوارض هم می‌تواند اطلاعات مهمی در اختیارتان قرار دهد. متاآنالیز سال ۲۰۲۵ که روی ۳۷۰۱ بیمار انجام شده، نشان داده است نرخ کلی عوارض پروتز مالار ۷.۴ درصد است؛ این میزان، کمترین نرخ در میان تمام ایمپلنت‌های صورت بوده است.

پروتز گونه در یک نگاه

پرسش	پاسخ کوتاه
چیست؟	ایمپلنت جامد که روی استخوان گونه قرار می‌گیرد
جنس رایج؟	سیلیکون طبی و پلی‌اتیلن با تخلخل بالا
نوع بیهوشی؟	بی‌حسی موضعی یا بیهوشی سبک
مدت جراحی؟	حدود ۳۰ تا ۹۰ دقیقه
جای زخم می‌ماند؟	خیر؛ برش از داخل دهان یا پلک پایین
نتیجه دائمی است؟	بله، اما قابل خارج کردن
بازگشت به کار؟	حدود ۱۰ روز؛ نتیجه نهایی پس از ۶ هفته
سن مناسب؟	پس از پایان رشد استخوانی، معمولاً بالای ۱۸ سال

پروتز گونه چیست؟

فرم و برجستگی استخوان گونه تأثیر زیادی بر ظاهر بخش میانی صورت دارد. کاهش برجستگی استخوانی یا حجم چربی این ناحیه با افزایش سن می‌تواند صورت را صاف‌تر و خسته‌تر نشان دهد.

پروتز گونه با قرار گرفتن روی استخوان، حجم و برجستگی این ناحیه را افزایش می‌دهد و می‌تواند ظاهر گونه را تا حدی لیفت‌شده‌تر نشان دهد.

پروتزهای گونه معمولاً از سیلیکون طبی یا پلی‌اتیلن با تخلخل بالا ساخته می‌شوند. سیلیکون انعطاف‌پذیر و قابل خارج کردن است، درحالی‌که مواد متخلخل با رشد بافت استخوانی در منافذ، ثبات بیشتری ایجاد می‌کنند. انتخاب نوع پروتز به شرایط صورت و هدف درمان بستگی دارد.

جراحی پروتز گونه چیست؟

جراحی پروتز گونه معمولاً یک عمل سرپایی و نسبتاً کوتاه است که با بی‌حسی موضعی یا بیهوشی سبک انجام می‌شود. جراح ابتدا یک برش کوچک از داخل دهان یا از طریق پلک پایین ایجاد می‌کند. سپس فضای لازم را روی استخوان گونه آماده کرده و پروتز را در محل مورد نظر قرار می‌دهد.

بیمار معمولاً می‌تواند همان روز از مرکز درمانی مرخص شود.

عکس پروتز گونه (مدل گونه)

عکس‌های قبل و بعد پروتز گونه می‌توانند تغییر کانتور بخش میانی صورت و افزایش برجستگی گونه را نشان دهند. نتیجه مطلوب، لزوماً تغییر شدید چهره نیست؛ بلکه ایجاد تناسب و فرم طبیعی صورت است.

انتخاب اندازه مناسب پروتز اهمیت زیادی دارد. پروتز بیش از حد بزرگ می‌تواند چهره را سنگین و مصنوعی نشان دهد؛ بنابراین اندازه آن باید با فرم کلی صورت و سایر اجزای چهره هماهنگ باشد.

مدل پروتز گونه

پروتزهای گونه در اندازه‌ها، ضخامت‌ها و شکل‌های مختلف ساخته می‌شوند. بعضی از آن‌ها کشیده و باریک هستند و بعضی دیگر شکل گردتر و حجم بیشتری دارند.

انتخاب مدل مناسب، چیزی نیست که بیمار به‌تنهایی انجام دهد. جراح پلاستیک در جلسه مشاوره، ساختار استخوانی صورت را بررسی می‌کند. عرض استخوان زایگوما، میزان فرورفتگی زیر گونه و میزان تقارن دو طرف صورت، سه معیار اصلی برای انتخاب مدل پروتز هستند.

تقارن کامل در صورت همه افراد وجود ندارد. اگر دو طرف صورت با یکدیگر تفاوت داشته باشند، جراح ممکن است برای هر طرف پروتزهایی با ضخامت متفاوت انتخاب کند تا در نهایت صورت متقارن‌تر به نظر برسد.

پروتزهای گونه در شکل، ضخامت و اندازه‌های مختلف ساخته می‌شوند. انتخاب مدل مناسب بر اساس ساختار استخوانی صورت، میزان فرورفتگی زیر گونه و تقارن دو طرف صورت انجام می‌شود.

در صورت وجود عدم تقارن، جراح ممکن است برای هر طرف از پروتزهایی با ضخامت متفاوت استفاده کند تا نتیجه متقارن‌تری ایجاد شود.

انواع روش بزرگ کردن گونه

برای برجسته‌تر کردن گونه، سه روش اصلی وجود دارد. انتخاب بین این روش‌ها به میزان تمایل شما به انجام جراحی و انتظارتان از ماندگاری نتیجه بستگی دارد:

• تزریق فیلر (ژل): سریع‌ترین و غیرتهاجمی‌ترین روش برای افزایش حجم گونه است. تزریق با کانولا انجام می‌شود، دوره نقاهت آن تقریباً صفر است و ماندگاری نتیجه بین ۶ ماه تا یک سال است. این روش برای افرادی مناسب است که می‌خواهند ابتدا نتیجه برجسته کردن گونه را امتحان کنند.
• تزریق چربی: در این روش، چربی از شکم یا ران خود فرد برداشته می‌شود و پس از پالایش به گونه تزریق می‌شود. ماندگاری آن از ژل بیشتر است، اما بخشی از چربی تزریق‌شده جذب می‌شود و در بعضی موارد ممکن است نیاز به تکرار تزریق وجود داشته باشد.
• جراحی پروتز: این روش تنها گزینه دائمی و ساختاری در میان این سه روش است. چون پروتز مستقیماً روی استخوان قرار می‌گیرد، برجستگی ایجادشده فقط به افزایش حجم بافت نرم محدود نمی‌شود.

انواع مدل پروتز گونه

مدل پروتز تا حد زیادی به محل قرارگیری آن روی استخوان بستگی دارد. هر مدل نیز برای ایجاد تغییر متفاوتی در فرم گونه و صورت استفاده می‌شود.

پروتز گونه سیلیکونی

سیلیکون یکی از رایج‌ترین موادی است که در ساخت پروتزهای طبی صورت استفاده می‌شود. انعطاف‌پذیری بالای آن باعث می‌شود پروتز راحت‌تر در محل مورد نظر قرار بگیرد. همچنین اگر بیمار از نتیجه راضی نباشد، امکان خارج کردن آن وجود دارد.

پروتز گونه مالار

این نوع پروتز روی استخوان اصلی گونه (زایگوما) قرار می‌گیرد. هدف آن برجسته‌تر کردن گونه و مشخص‌تر شدن خط آن برای جوان‌تر و متناسب‌تر نشان دادن بخش میانی صورت است. این مدل، شایع‌ترین نوع مورد استفاده در دنیا است.

پروتز کات گونه

این نوع پروتز برای ایجاد زاویه و مشخص‌تر کردن خط کانتور در بخش‌های کناری صورت استفاده می‌شود. نتیجه آن می‌تواند چهره‌ای کشیده‌تر و استخوانی‌تر با سایه‌های مشخص‌تر در قسمت زیر گونه باشد.

پروتز سیب گونه

این پروتز برای افزایش حجم قسمت مرکزی و جلویی گونه طراحی شده است. برجستگی ایجادشده با این مدل هنگام لبخند زدن بیشتر دیده می‌شود و می‌تواند ظاهر صورت را شاداب‌تر و پرتر نشان دهد.

پروتز استخوان گونه

این نوع پروتز زمانی مطرح می‌شود که هدف، بازسازی یا تقویت بخش بزرگ‌تری از ساختار استخوانی گونه باشد. معمولاً برای افرادی مطرح است که ضعف ژنتیکی استخوان دارند یا پس از آسیب‌دیدگی به تقویت این بخش نیاز پیدا کرده‌اند.

پروتز گونه مصنوعی

منظور از پروتز گونه مصنوعی، پروتزی است که از مواد سنتتیک ساخته شده است. با وجود اینکه این مواد از بدن فرد نیستند، به‌صورت زیست‌سازگار (Biocompatible) طراحی شده‌اند و سیستم ایمنی را تحریک نمی‌کنند.

خرید پروتز گونه

تهیه پروتز معمولاً بر عهده بیمار نیست. شرکت‌های معتبر تجهیزات پزشکی، ایمپلنت را در اختیار جراح قرار می‌دهند و هزینه آن نیز در فاکتور کل عمل محاسبه می‌شود.

پروتز گونه مردان

پروتز گونه فقط مخصوص خانم‌ها نیست. آقایانی که به دلیل لاغری شدید یا ویژگی‌های ژنتیکی، در بخش میانی صورت خود فرورفتگی دارند نیز می‌توانند کاندیدای این جراحی باشند.

تفاوت اصلی پروتز گونه در مردان و خانم‌ها، بیشتر به محل قرارگیری و فرم پروتز مربوط می‌شود. در خانم‌ها معمولاً پروتز کمی بالاتر و جلوتر قرار می‌گیرد تا فرم گونه نرم‌تر و گردتر به نظر برسد. در آقایان، جراح معمولاً ایمپلنت را عقب‌تر و در بخش جانبی‌تر قرار می‌دهد. هدف از این تفاوت، حفظ فرم زاویه‌دار و مردانه صورت است.

مراحل جراحی پروتز گونه

جراحی پروتز گونه معمولاً طی چند مرحله مشخص انجام می‌شود:

• بی‌حسی یا بیهوشی سبک: نوع بی‌حسی یا بیهوشی با توجه به شرایط بیمار و تصمیم جراح انتخاب می‌شود.
• ایجاد برش: جراح برش را از داخل دهان، در قسمت بالای لثه، یا از طریق پلک پایین ایجاد می‌کند.
• آماده کردن محل پروتز: جراح فضای دقیقی روی استخوان گونه ایجاد می‌کند که اندازه آن متناسب با ایمپلنت انتخاب‌شده است.
• قرار دادن ایمپلنت: پروتز در فضای آماده‌شده قرار می‌گیرد و موقعیت آن با ساختار استخوان تنظیم می‌شود.
• فیکس کردن پروتز: برای اینکه ایمپلنت جابه‌جا نشود، با استفاده از یک پیچ کوچک یا بخیه غیرقابل جذب روی استخوان ثابت می‌شود.
• بستن برش: در پایان، محل برش با بخیه‌های جذبی بسته می‌شود و بیمار برای مراقبت‌های بعد از عمل به بخش ریکاوری منتقل می‌شود.

نکات مهم قبل از عمل پروتز گونه

آماده شدن درست برای جراحی می‌تواند نقش مهمی در روند عمل و دوران نقاهت داشته باشد. موارد زیر باید طبق دستور پزشک انجام شوند:

• داروهای رقیق‌کننده خون مانند آسپرین، طبق دستور پزشک، قطع شوند تا خطر خونریزی کاهش پیدا کند.
• سیگار و قلیان از ۶ هفته قبل به‌طور کامل کنار گذاشته شوند؛ نیکوتین می‌تواند اکسیژن‌رسانی به بافت را مختل کند.
• حداقل ۶ ساعت قبل از عمل کاملاً ناشتا باشید.
• جراح را در جریان تمام داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید، حتی مکمل‌ها و داروهای گیاهی، قرار دهید.
• آزمایش‌های خونی که پزشک درخواست کرده است انجام دهید و بیماری‌های زمینه‌ای را کنترل کنید.
• پیش از عمل، مواد غذایی نرم مورد نیاز روزهای اول دوران نقاهت را آماده کنید.

مراقبت های بعد از عمل پروتز گونه

نقاهت پروتز گونه کوتاه است؛ پانسمان معمولاً ۲ تا ۳ روز برای کاهش تورم باقی می‌ماند.

در هفته اول، مسکن‌های تجویزشده می‌توانند درد را کنترل کنند. همچنین باید به مدت ۱ تا ۲ هفته رژیم غذایی کاملاً نرم داشته باشید. جویدن غذاهای سفت می‌تواند به محل قرارگیری پروتز فشار وارد کند.

اگر برش از داخل دهان انجام شده باشد، استفاده منظم از دهان‌شویه مخصوص برای جلوگیری از عفونت ضروری است. در صورتی که برش از طریق پلک پایین انجام شده باشد، قطره چشمی تجویزشده باید طبق برنامه استفاده شود.

تا زمانی که جراح اجازه نداده است، باید از فعالیت شدید، ورزش سنگین و خم شدن طولانی‌مدت خودداری کنید. خوابیدن به پشت و قرار دادن سر در وضعیت بالاتر نیز می‌تواند به کاهش سریع‌تر تورم کمک کند.

مزایای پروتز گونه

• ایجاد نتیجه دائمی و بی‌نیاز از تمدید سالانه، برخلاف ژل و چربی
• امکان خارج کردن کامل پروتز در صورت تغییر نظر بیمار
• ایجاد برجستگی واقعی در ساختار گونه، نه فقط افزایش حجم بافت نرم
• کاهش افتادگی ناحیه میانی صورت و ایجاد اثر لیفتینگ
• کمک به زاویه‌سازی و ایجاد خطوط جوان‌تر در چهره
• کاهش نیاز به پرداخت هزینه‌های تکرارشونده در بلندمدت
• نتیجه قابل پیش‌بینی‌تر نسبت به تزریق چربی، چون بخشی از چربی تزریق‌شده ممکن است جذب شود

معایب و عوارض پروتز گونه

پروتز گونه نیز مانند هر جراحی دیگری می‌تواند با عوارض همراه باشد. تورم، کبودی و احساس کشیدگی پوست در هفته اول طبیعی است و معمولاً خودبه‌خود برطرف می‌شود.

با این حال، عوارض پروتز گونه در موارد نادر می‌توانند جدی‌تر باشند. عفونت پروتز یا تشکیل لخته خون ممکن است در بعضی شرایط باعث شود جراح تصمیم به خارج کردن ایمپلنت بگیرد. آسیب به اعصاب حسی صورت، آسیب عضلانی و ایجاد عدم تقارن بین دو طرف صورت نیز از دیگر عوارض احتمالی هستند.

انتخاب یک جراح باتجربه می‌تواند احتمال بروز این عوارض را به حداقل برساند.

هدف از جراحی پروتز گونه

• جبران کاهش حجم ناشی از افزایش سن: افزایش حجم گونه می‌تواند به بهبود فرم کلی چهره و جوان‌تر شدن ظاهر آن کمک کند.
• بهبود گونه‌های فرورفته: پروتزهای ناحیه زیرگونه (Submalar) با افزایش حجم این بخش، ظاهر گودرفته گونه را متعادل‌تر می‌کنند.
• ایجاد تناسب بیشتر در صورت: انتخاب فرم و محل مناسب پروتز، علاوه بر برجسته کردن گونه، به هماهنگی آن با سایر اجزای صورت کمک می‌کند.

همان‌طور که Johns Hopkins Medicine نیز اشاره می‌کند، در جراحی‌های زیبایی صورت باید به چهره به‌صورت یک مجموعه هماهنگ نگاه کرد و میان بخش‌های مختلف صورت و نسبت‌های آن تعادل ایجاد کرد:

«برای جراحان پلاستیک مهم است که به اعمال زیبایی صورت به‌صورت کل‌نگر نگاه کنند و به دنبال تعادل و هارمونی میان هر ناحیه از صورت و نسبت‌های آن باشند.»

مدت زمان جراحی پروتز گونه چقدر است؟

جراحی پروتز گونه معمولاً بین ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد. مدت دقیق عمل به نوع برش و مدل پروتز بستگی دارد.

اگر پروتز گونه هم‌زمان با جراحی‌های دیگری مانند لیفت صورت یا جراحی بینی انجام شود، طبیعتاً مدت زمان کل عمل بیشتر خواهد بود.

جراحی پروتز گونه را تا چه سنی می‌توان انجام داد؟

جراحی باید بعد از کامل شدن رشد استخوان‌های صورت انجام شود که معمولاً بالای ۱۸ تا ۲۰ سالگی است.

برای این جراحی سقف سنی مشخصی وجود ندارد. مهم‌ترین شرط، داشتن سلامت عمومی مناسب و نداشتن بیماری زمینه‌ای کنترل نشده است. برای مثال، دیابت کنترل‌نشده یا اختلالات انعقادی باید قبل از جراحی مدیریت شوند.

آیا نتایج پروتز یا کاشت گونه دائمی است؟

بله. خود پروتز جذب نمی‌شود، تغییر شکل نمی‌دهد و اندازه آن ثابت باقی می‌ماند. از این نظر، ماندگاری پروتز گونه با روش‌های تزریقی قابل مقایسه نیست.

با این حال، باید توجه داشت که پروتز روند طبیعی پیری پوست را متوقف نمی‌کند. با گذشت زمان، پوست و بافت نرم قرارگرفته روی پروتز همچنان دچار تغییرات طبیعی خود می‌شوند.

بهبودی من پس از جراحی پروتز گونه چگونه است؟

روند بهبودی معمولاً مرحله‌به‌مرحله پیش می‌رود. در روزهای اول، احساس سفتی و کشیدگی پوست طبیعی است و معمولاً ظرف حدود یک هفته برطرف می‌شود.

بیشتر افراد می‌توانند حدود ۱۰ روز بعد به کارهای روزمره و فعالیت‌های اجتماعی خود برگردند. در این زمان، بخش زیادی از کبودی از بین رفته است، اما ممکن است مقداری تورم خفیف همچنان وجود داشته باشد.

نتیجه اصلی و فرم نهایی صورت معمولاً پس از حدود ۶ هفته مشخص می‌شود؛ یعنی زمانی که تورم کاملاً فروکش کرده باشد.

چه کسانی کاندیدای مناسبی برای کاشت گونه هستند؟

افراد زیر می‌توانند از جمله کاندیداهای مناسب برای کاشت گونه باشند:

• افرادی که به دلیل ژنتیک، استخوان گونه صاف یا کم‌برجستگی دارند
• کسانی که صورت کاملاً گرد دارند و می‌خواهند کانتور مشخص‌تری ایجاد کنند
• افرادی که بعد از کاهش وزن، حجم صورت خود را از دست داده‌اند
• کسانی که با افزایش سن دچار فرورفتگی زیر گونه (ساب مالار) شده‌اند
• افرادی که عدم تقارن مادرزادی یا ناشی از آسیب‌دیدگی دارند
• کسانی که از تمدید مکرر ژل خسته شده‌اند و به دنبال یک راه‌حل دائمی هستند

شرط مشترک میان تمام این گروه‌ها، داشتن سلامت عمومی مناسب و داشتن انتظارات واقع‌بینانه از نتیجه جراحی است.

جراحی پروتز گونه بهتر است یا تزریق ژل و چربی؟

پاسخ این سؤال برای همه یکسان نیست و به اولویت‌ها و شرایط فرد بستگی دارد.

اگر از جراحی می‌ترسید، زمان کافی برای دوران نقاهت ندارید یا می‌خواهید ابتدا نتیجه را امتحان کنید، ژل و چربی می‌توانند گزینه‌های مناسب‌تری باشند. مهم‌ترین مزیت این روش‌ها، برگشت‌پذیری و دوره نقاهت نزدیک به صفر است.

اما اگر به دنبال یک روش دائمی هستید و نمی‌خواهید تزریق‌ها را مرتب تمدید کنید، پروتز می‌تواند انتخاب برتری باشد. قیمت عمل پروتز گونه در ابتدا بیشتر است، اما اگر هزینه تزریق‌های دوره‌ای را در بلندمدت در نظر بگیرید، می‌توان این هزینه‌ها را با یکدیگر مقایسه کرد.

وضعیت استخوان گونه نیز در انتخاب روش اهمیت دارد. اگر استخوان گونه صاف باشد، تزریق لزوماً نمی‌تواند همان نتیجه‌ای را ایجاد کند که با ایجاد برجستگی روی استخوان به دست می‌آید.

مقایسه پروتز گونه با لیفت گونه

پروتز گونه و لیفت گونه دو روش متفاوت هستند و نباید آن‌ها را با یکدیگر یکی دانست.

ویژگی	پروتز گونه	لیفت گونه
کارکرد اصلی	افزودن حجم و برجستگی	بالا کشیدن بافت افتاده
تغییر ساختار استخوان	بله	خیر
مناسب برای استخوان صاف	بله	خیر
مناسب برای افتادگی پوست	تا حدی	بله
ماندگاری	دائمی	محدود، به‌ویژه با نخ
قابلیت برگشت	با خارج کردن پروتز	ندارد

در لیفت گونه، چه با نخ انجام شود و چه با جراحی، هدف اصلی بالا کشیدن پوست و بافت‌های افتاده است. در این روش حجم جدیدی به گونه اضافه نمی‌شود.

به همین دلیل، اگر استخوان گونه صاف باشد، لیفت به‌تنهایی ممکن است نتیجه مورد انتظار را ایجاد نکند. بافتی که بالا کشیده می‌شود، پایه برجسته‌ای برای قرار گرفتن ندارد. در چنین شرایطی، پروتز می‌تواند پیش‌نیاز باشد و گاهی هر دو روش به‌صورت هم‌زمان انجام شوند.

پروتز خانگی گونه

عبارت «پروتز خانگی گونه» در اینترنت زیاد دیده می‌شود، اما چنین روشی از نظر پزشکی وجود ندارد. ورزش‌های صورت، ماساژ و دستگاه‌های خانگی نمی‌توانند ساختار استخوانی گونه را تغییر دهند.

این روش‌ها در بهترین حالت ممکن است جریان خون موضعی را بهبود دهند و تأثیری بسیار جزئی و موقتی داشته باشند. بنابراین مقایسه این روش‌ها با نتیجه یک ایمپلنت جراحی، مقایسه درستی نیست.

بهترین دکتر برای پروتز گونه

بخش میانی صورت محل عبور اعصاب حسی و حرکتی مهمی است. عصب زیر چشمی (Infraorbital Nerve) نیز در همین ناحیه قرار دارد. به همین دلیل، جراحی پروتز گونه به دقت و مهارت بالایی نیاز دارد.

یک اشتباه کوچک در تعیین محل قرارگیری پروتز می‌تواند باعث ایجاد عدم تقارن قابل مشاهده شود. اصلاح چنین مشکلی نیز ممکن است به جراحی مجدد نیاز داشته باشد. به همین دلیل، تجربه جراح یکی از مهم‌ترین عوامل در نتیجه نهایی این عمل است.

برای بررسی آناتومی صورت و پیدا کردن فوق تخصصان جراحی پلاستیک و زیبایی باسابقه، می‌توانید در طبیبینو فهرست بهترین پزشکان را ببینید و برای نوبت حضوری یا مشاوره آنلاین اقدام کنید.