اگر بخواهیم خیلی کوتاه به این سوال پاسخ دهیم که PMS چیست؟ باید گفت سندرم پیش از قاعدگی (Premenstrual Syndrome) مجموعهای از علائم جسمی، روحی و رفتاری است که در روزها یا هفتههای قبل از شروع قاعدگی ظاهر میشود و معمولا با آغاز خونریزی پریود یا چند روز پس از آن از بین میرود. بر اساس اعلام دفتر سلامت زنان وزارت بهداشت آمریکا (Women’s Health)، بیش از ۹۰٪ زنان حداقل برخی علائم پیش از قاعدگی را تجربه میکنند. این آمار نشان میدهد PMS یکی از شایعترین مشکلات مرتبط با سلامت زنان در سنین باروری است.
| موضوع | پاسخ کوتاه |
| pms در پریودی چیست؟ | مجموعه علائم جسمی و روحی قبل از پریود است. |
| علائم سندروم pms چیست؟ | نفخ، درد پستان، خستگی، سردرد و تغییرات خلقی. |
| تاریخ pms چیست؟ | معمولا ۱ تا ۲ هفته قبل از پریود شروع میشود. |
| درمان pms بانوان چیست؟ | اصلاح سبک زندگی و در موارد شدید، درمان دارویی. |
دوران pms چیست؟ (سندروم پیش از قاعدگی یعنی چی)
PMS یا Premenstrual Syndrome که به آن سندرم پیش از قاعدگی گفته میشود، مجموعهای از علائم جسمی و روحی است که پس از تخمکگذاری و در روزهای منتهی به قاعدگی ایجاد میشود. این علائم معمولا با شروع پریود کاهش پیدا میکنند یا از بین میروند. در یک چرخه ۲۸ روزه، تخمکگذاری معمولا حوالی روز ۱۴ رخ میدهد و از این زمان به بعد برخی زنان ممکن است علائم PMS را تجربه کنند. نکات مهم درباره سندرم پیش از قاعدگی:
- حدود ۳ نفر از هر ۴ زن در طول زندگی درجاتی از این سندرم را تجربه میکنند.
- شدت علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
- پی ام اس میتواند هم علائم جسمی و هم علائم خلقی ایجاد کند.
- این وضعیت نشانه بیماری، ضعف یا نقص در بدن زنان نیست.
- علائم معمولا در دوران بارداری و پس از یائسگی به دلیل توقف چرخه قاعدگی مشاهده نمیشوند.
علائم pms چیست؟ (علائم پی ام اس شدید و علائم سندروم پیش از قاعدگی شایع)
برخی زنان فقط یک یا دو علامت خفیف دارند، در حالی که برخی دیگر با مجموعهای از علائم آزاردهنده روبهرو میشوند. شایعترین نشانهها عبارتند از:
- درد یا گرفتگی عضلات شکم
- کمردرد و درد مفاصل و عضلات
- سردرد یا تشدید میگرن
- خستگی و کاهش انرژی
- حساسیت و درد پستانها
- نفخ شکم
- افزایش وزن موقت ناشی از احتباس مایعات
- افزایش جوش و آکنه
- یبوست یا اسهال
- تهوع خفیف
- اختلال در خواب
- عدم تحمل الکل در برخی افراد
در بیشتر موارد، علائم با شروع خونریزی قاعدگی رو به بهبود میروند و معمولا تا ۳ تا ۴ روز بعد از شروع پریود از بین میروند.
علائم روحی pms چیست؟
بسیاری از زنان، تغییرات خلقی سندرم قبل از قاعدگی را آزاردهندهتر از علائم جسمی آن میدانند. علت این موضوع تاثیر نوسانات هورمونی بر عملکرد مواد شیمیایی مغز است که موارد زیر را ایجاد میکند:
- تحریکپذیری و زودرنجی
- اضطراب و بیقراری
- احساس غم یا ناامیدی و گریههای ناگهانی
- عصبانیت شدید نسبت به مسائل کوچک
- کاهش تمرکز و انگیزه
- بیخوابی یا خواب بیش از حد
- افزایش یا کاهش اشتها
- هوس شدید غذاهای شیرین، شور یا پرکالری
- کاهش تمایل به فعالیتهای اجتماعی
- تغییر میل جنسی
در موارد شدید، این علائم میتوانند عملکرد شغلی، تحصیلی و روابط عاطفی فرد را تحت تاثیر قرار دهند. در این شرایط پیشنهاد میشود برای کنترل بیشتر، از طریق سامانه طبیبینو، از یک متخصص زنان مجرب در شهر خود نوبت ویزیت و مشاوره دریافت نمایید.
علت سندروم پیش از قاعدگی یا علت دوران pms چیست؟
علت دقیق سندرم قبل قاعدگی هنوز به طور کامل مشخص نشده است، اما تحقیقات نشان میدهد چند عامل در بروز آن نقش دارند. از جمله:
- نوسانات هورمونی: سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون به طور مداوم تغییر میکند. این نوسانات میتواند روی مغز، خلقوخو، خواب و سیستم عصبی تاثیر بگذارد.
- تغییرات سروتونین: کاهش سروتونین و اختلال در تنظیم خلق و خو، اشتها و خواب
- زمینههای روانشناختی: وجود بیماریهایی مانند افسردگی، اضطراب و اختلالات خلقی
برخی عوامل مانند استرس یا افسردگی مزمن، کمخوابی، مصرف زیاد کافئین یا الکل، کمتحرکی و رژیم نامناسب غذایی نیز میتوانند نشانههای پی ام اس را تشدید کنند. برای مثال سایت samphireneuro مینویسد:
“بسیاری از زنان مبتلا به ADHD متوجه میشوند که علائم آنها در مراحل خاصی از چرخه قاعدگی به طرز چشمگیری بدتر میشود. مغز شما برای توجه، عملکرد اجرایی و تنظیم احساسات در حوزههایی که ADHD در آنها چالش ایجاد میکند، به دوپامین متکی است. در طول فاز لوتئال، نوسان سطح استروژن بر تولید دوپامین و حساسیت گیرنده تأثیر میگذارد.”
تشخیص سندروم pms یا دوره پی ام اس چیست؟
تشخیص PMS بیشتر بر اساس الگوی زمانی علائم انجام میشود. به عبارت دیگر، پزشک بررسی میکند که آیا علائم به طور منظم در نیمه دوم چرخه قاعدگی ظاهر شده و پس از شروع پریود از بین میروند یا خیر. نکته مهم این است که هیچ آزمایش خون، سونوگرافی یا معاینه فیزیکی اختصاصی برای تشخیص قطعی سندرم پیش از قاعدگی وجود ندارد. پس پزشک از بیمار میخواهد که برای حداثل دو سیکل قاعدگی:
- علائم خود را حداقل برای ۲ چرخه قاعدگی ثبت کند.
- زمان شروع و پایان علائم را یادداشت کند.
- شدت علائم را مشخص کند.
- تاثیر علائم بر کار، تحصیل و روابط روزمره را مشخص نماید.
با توجه به این موارد میتوان ریشه علائم موجود را شناسایی کرد. در برخی موارد ممکن است متخصص برای رد بیماریهایی با علائم مشابه در خواست آزمایش عملکرد تیروئید، کمخونی، بررسی روانپزشکی و… را نیز در دستور کار قرار دهد.
عوارض pms چیست؟
سندرم پیش از قاعدگی معمولا خطر جانی ندارد، اما در برخی افراد میتواند تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی داشته باشد. البته لازم به ذکر است که گاهی اوقات فرد تصور میکند تمام مشکلات روحی او ناشی از PMS است، در حالی که ممکن است یک اختلال روانپزشکی زمینهای نیز وجود داشته باشد که نیاز به درمان جداگانه دارد. در ادامه گفتهایم که شایعترین عارضههای پی ام اس چیست:
- کاهش تمرکز و بهرهوری در محیط کار یا تحصیل
- اختلال در انجام فعالیتهای روزمره
- افزایش تنش در روابط خانوادگی و عاطفی
- افت کیفیت خواب
- کاهش کیفیت زندگی
- تشدید اضطراب یا افسردگی زمینهای
دوره pms چقدر است؟
مدت زمان بروز سندرم پیش از قاعدگی در همه زنان یکسان نیست، اما الگوی کلی آن مشابه است. در اغلب موارد:
- علائم حدود ۵ تا ۱۰ روز قبل از قاعدگی آغاز میشوند.
- در برخی زنان بلافاصله پس از تخمکگذاری شروع میشوند.
- شدت علائم در روزهای نزدیک به پریود بیشتر میشود.
- با شروع خونریزی قاعدگی کاهش مییابند.
- معمولا طی چند روز نخست پریود برطرف میشوند.
فاز pms چیست؟
فاز PMS در واقع به بخشی از چرخه قاعدگی اشاره دارد که به آن فاز لوتئال (Luteal Phase) گفته میشود. فاز لوتئال از زمان تخمکگذاری آغاز شده و تا شروع قاعدگی ادامه پیدا میکند و در آن:
- سطح پروژسترون افزایش پیدا میکند.
- بدن برای بارداری احتمالی آماده میشود.
- نوسانات هورمونی به اوج خود میرسد.
- علائم PMS در افراد مستعد ظاهر میشود.
علائم ذکر شده در بخشهای پیش عمدتا به دلیل تغییرات هورمونی در این فاز بروز پیدا میکنند.
تفاوت pms زنان و پریود مردانه چیست؟
از نظر پزشکی مردان قاعدگی و خونریزی ماهانه ندارند. با این حال برخی پژوهشها به مجموعهای از نوسانات خلقی و رفتاری در مردان با عنوان IMS (Irritable Male Syndrome) یا سندرم تحریکپذیری مردانه اشاره کردهاند که در لفظ عامیانه به آن پریود مردانه نیز گفته میشود. پس اگر از شما پرسیدند « pms مردان چیست؟» منظور چیز دیگری خواهد بود.
در PMS زنان، علائم مستقیما با چرخه قاعدگی و تغییرات هورمونهای استروژن و پروژسترون ارتباط دارند؛ اما در مردان تغییراتی مانند استرس، کمخوابی، افزایش سن یا نوسانات تستوسترون میتوانند باعث بروز علائمی مشابه شوند. از جمله:
- تحریکپذیری و زودرنجی
- خستگی و کاهش انرژی
- اضطراب یا بیقراری
- افت تمرکز
- نوسانات خلقی
- کاهش انگیزه یا میل جنسی
تفاوت PMS و PMDD چیست؟
اگرچه بسیاری از افراد این دو اصطلاح را به جای یکدیگر استفاده میکنند، اما PMDD با PMS تفاوت مهمی دارد. PMS شکل شایعتر و خفیفتر علائم پیش از قاعدگی است. اما PMDD (Premenstrual Dysphoric Disorder) یا اختلال ملال پیش از قاعدگی، نوع شدید و ناتوانکنندهای از این اختلال محسوب میشود. جدول زیر یک مقایسه کلی بین این دو را نشان میدهد:
| PMS | PMDD |
|---|---|
| علائم خفیف تا متوسط | علائم شدید |
| اختلال محدود در زندگی روزمره | اختلال جدی در عملکرد فرد |
| نوسانات خلقی قابل کنترل | افسردگی شدید و خشم شدید |
| معمولا نیاز به درمان پیچیده ندارد | اغلب نیازمند درمان تخصصی است |
به همین دلیل شناخت تفاوت PMS و PMDD اهمیت زیادی دارد. افراد دارای علائم شدید مانند حملات پانیک، پرخوری عصبی، افکار خودکشی، اختلالات جدی خواب و… باید هرچه سریعتر به پزشک یا روانپزشک مراجعه کنند.
pms در بارداری چیست؟
بسیاری از زنان در روزهای نزدیک به موعد قاعدگی نمیدانند علائمی که تجربه میکنند ناشی از PMS است یا نشانههای اولیه بارداری. دلیل این سردرگمی وجود علائم مشترک حساس شدن سینهها، خستگی، نفخ، سردرد، تغییرات خلق، یبوست و.. است. اما تفاوتهای زیر حائز اهمیت هستند:
| علامت | PMS | بارداری |
|---|---|---|
| ادامه علائم | با شروع پریود برطرف میشود | بیشتر از یک الی دو هفتهادامه پیدا میکند |
| تهوع و استفراغ | معمولا وجود ندارد | شایع است |
| قطع قاعدگی | ندارد | معمولا وجود دارد |
| حساسیت به بوها | نادر است | شایعتر است |
| خونریزی قاعدگی | رخ میدهد | رخ نمیدهد |
بنابراین اگر علائم مشابه PMS دارید اما قاعدگی شما به تعویق افتاده است، انجام تست بارداری بهترین راه برای تشخیص خواهد بود.
درمان سندروم پیش از قاعدگی
درمان PMS به شدت علائم بستگی دارد. برای علائم خفیف، اصلاح سبک زندگی و تغذیه معمولا کافی است؛ اما در سندرم پیش از قاعدگی شدید ممکن است داروهای تخصصی لازم باشد. درمانهای اصلی عبارتند از:
درمان دارویی و هورمونی پی ام اس
برای درد و گرفتگی میتوان از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن استفاده کرد. در PMS شدید، داروهای SSRI مانند فلوکستین و سرترالین از درمانهای موثر محسوب میشوند. اسپیرونولاکتون نیز در برخی افراد برای نفخ و احتباس مایعات تجویز میشود. در روشهای هورمونی نیز، برخی قرصهای ضدبارداری ترکیبی با مهار تخمکگذاری میتوانند علائم PMS را کاهش دهند و انتخاب نوع آن باید توسط پزشک انجام شود.
نکته مهم: انتخاب دارو به شدت علائم، بیماریهای زمینهای، داروهای مصرفی و احتمال بارداری بستگی دارد؛ بنابراین مصرف خودسرانه داروهای هورمونی، ضدافسردگی یا ادرارآور توصیه نمیشود.
راهکارهای غیردارویی کنترل پی ام اس
علاوهبر درمانهای پزشکی، برخی اقدامات زیر میتوانند شدت علائم را کاهش دهند:
- تغذیه و ورزش: کاهش مصرف نمک، قند، کافئین و الکل، نوشیدن آب کافی، مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و انجام منظم ورزش هوازی میتواند به کنترل علائم کمک کند.
- مراقبتهای خانگی: استفاده از پد گرم روی شکم، خواب کافی، تمرینات تنفسی، یوگا و سایر روشهای کاهش استرس برای برخی افراد مفید است.
- مکملها و گیاهان دارویی: مکملهایی مانند کلسیم و در برخی موارد ویتامین B6 یا منیزیم ممکن است کمککننده باشند.
درباره گیاهانی مانند پنجانگشت، زنجبیل و بابونه نیز شواهدی از اثر احتمالی وجود دارد، اما اثربخشی آنها به اندازه درمانهای استاندارد قطعی نیست و مصرفشان باید با توجه به شرایط فرد و تداخلات دارویی انجام شود.
راهنمای مراجعه به متخصص
بسته به نوع و شدت علائم، این متخصصان میتوانند کمککننده باشند:
- متخصص زنان و زایمان: اولین انتخاب برای بررسی علائم PMS، اختلالات هورمونی و انتخاب درمانهای دارویی یا هورمونی.
- کارشناس مامایی: برای آموزش، پیگیری علائم، اصلاح سبک زندگی و مشاوره درباره چرخه قاعدگی.
- روانپزشک: در صورت اضطراب، افسردگی، تحریکپذیری شدید یا شک به PMDD و نیاز به درمان دارویی تخصصی.
- روانشناس: برای مدیریت استرس، کنترل نوسانات خلقی و آموزش مهارتهای مقابله با علائم.
در طبیبینو میتوانید پزشکان و متخصصان مرتبط را بر اساس تخصص، شهر، نوع مشاوره و سوابق حرفهای جستجو و مقایسه کنید. طبیبی نو امکان مشاهده اطلاعات پزشکان، نظرات بیماران و رزرو نوبت حضوری یا آنلاین را فراهم کرده است. برای انتخاب پزشک به تخصص، امتیاز، سوابق علمی و شغلی و شرایط خود توجه داشته باشید.
سوالات متداول
چه چیزی باعث سندرم پیش از قاعدگی (PMS) میشود؟
مهمترین علت PMS نوسانات هورمونی پس از تخمکگذاری و تغییر سطح سروتونین در مغز است.
آیا همه زنان دچار سندرم پیش از قاعدگی (PMS) میشوند؟
خیر. بسیاری از زنان علائم پیش از قاعدگی را تجربه میکنند، اما همه به PMS مبتلا نمیشوند.
چه افرادی دچار سندرم پیش از قاعدگی (PMS) میشوند؟
سندرم پیش از قاعدگی بیشتر در زنان سنین باروری دیده میشود و استرس، اضطراب و سابقه افسردگی میتوانند خطر آن را افزایش دهند.
سندروم پیش از قاعدگی از کی شروع میشود؟
علائم معمولا بعد از تخمکگذاری و حدود ۱ تا ۲ هفته قبل از پریود آغاز میشوند.
سندرم PMS خطرناک است؟
خیر، اما اگر علائم شدید باشند و زندگی روزمره را مختل کنند، نیاز به بررسی پزشکی دارند.
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/premenstrual-syndrome/symptoms-causes/syc-20376780
