آشنایی با ۱۲ نوع نام انواع افسردگی خطرناک+ علائم اختلالات افسردگی

افسردگی اساسی یا شدید (MDD)

افسردگی اساسی که با نام انواع افسردگی ماژور یا Major Depressive Disorder نیز شناخته می‌شود، از شایع‌ترین انواع اختلال های افسردگی به شمار می‌رود. در این نوع فرد برای حداقل دو هفته علائم شدید و گسترده زیر را تجربه خواهد کرد:

• احساس غم و ناامیدی شدید
• کاهش علاقه به فعالیت‌های روزمره
• اختلال خواب
• تغییر اشتها
• احساس بی‌ارزشی
• مشکلات تمرکز

انواع افسردگی اساسی در زنان، افراد با سابقه خانوادگی و افرادی که در معرض استرس شدید هستند بروز می‌کنند و  می‌توانند عملکرد شغلی، تحصیلی و روابط فرد را مختل کنند.

افسردگی مداوم یا دیستایمیا (PDD)

دیستایمیا یا اختلال افسردگی پایدار نوعی افسردگی مزمن است که معمولاً شدت کمتری نسبت به افسردگی اساسی دارد اما مدت زمان بیشتری ادامه پیدا می‌کند. در بزرگسالان علائم زیر معمولاً حداقل دو سال و در کودکان حداقل یک سال ادامه دارند:

• خستگی مزمن
• کاهش اعتماد به نفس
• ناامیدی
• اختلال تمرکز
• کاهش انرژی

افراد دارای سابقه خانوادگی افسردگی، استرس مزمن، بیماری‌های طولانی‌مدت یا تجربه‌های آسیب‌زای کودکی بیشتر در معرض دیستایمیا هستند.

اختلال مانیک یا دو قطبی

با وجود جستجوی زیاد کاربران درباره انواع افسردگی دوقطبی، باید توجه داشت که اختلال دوقطبی در واقع یک اختلال خلقی مستقل است و مستقیماً جزو انواع مریضی افسردگی طبقه‌بندی نمی‌شود. 

در افسردگی معمولی فرد فقط دوره‌های خلق پایین، غمگینی و کاهش انرژی را تجربه می‌کند، اما در اختلال دوقطبی علاوه بر دوره‌های افسردگی، دوره‌هایی از شیدایی یا افزایش غیرطبیعی انرژی و فعالیت نیز وجود دارد.

افسردگی فصلی (SAD)

افسردگی فصلی معمولاً در فصل پاییز و زمستان به خصوص در مناطق کم‌نور ظاهر می‌شود چرا که با کاهش نور خورشید ارتباط دارد. این اختلال با علائم زیر همراه است:

• خواب زیاد
• افزایش اشتها
• خستگی
• کاهش انرژی
• انزوای اجتماعی

افسردگی بعد از زایمان (PPD)

افسردگی پس از زایمان (Postpartum Depression) در هفته‌ها یا ماه‌های نخست پس از تولد نوزاد بروز می‌کند و فراتر از تغییرات خلقی طبیعی روزهای ابتدایی پس از زایمان است. تفاوت اصلی با سایر انواع افسردگی در ارتباط مستقیم آن با تغییرات هورمونی، جسمی و روانی است و به طور اختصاصی مادران را با علائم زیر تحت تأثیر قرار می‌دهد.

• گریه مداوم
• اضطراب شدید
• احساس گناه
• اختلال خواب
• مشکل در برقراری ارتباط با نوزاد

اختلال افسردگی پیش از قاعدگی (PMDD)

PMDD شکل شدیدتری از سندرم پیش از قاعدگی است و معمولاً یک تا دو هفته قبل از قاعدگی بروز می‌کند. تفاوت اصلی آن با سایر انواع افسردگی این است که علائم آن به چرخه قاعدگی وابسته بوده و به‌صورت دوره‌ای تکرار می‌شوند. علائم عبارتند از:

• تحریک‌پذیری شدید
• اضطراب
• نوسانات خلقی
• احساس افسردگی
• اختلال عملکرد روزانه

افسردگی موقعیتی (اختلال سازگاری)

این اختلال نوعی واکنش روانی به شرایط دشوار زندگی و رویدادهای استرس‌زا است. مانند:

• از دست دادن شغل
• طلاق
• مشکلات مالی
• فوت عزیزان

غم، اضطراب، بی‌انگیزگی یا مشکلات تمرکز ناشی از  این اختلال معمولا با رفع عامل استرس‌زا و دریافت حمایت روان‌شناختی رفع خواهند شد. 

افسردگی غیرمعمول (آتیپیک)

در  انواع علائم افسردگی شاهد الگوهای متفاوتی برای افسردگی آتیپیک هستیم. در این نوع افسردگی که بیشتر در نوجوانان، زنان و جوانان دیده می‌شود، فرد مبتلا در واکنش به اتفاقات مثبت موقتا احساس بهتری پیدا خواهد کرد. علائم شاخص عبارتند از:

• افزایش اشتها
• خواب زیاد
• حساسیت شدید به طرد شدن
• احساس سنگینی در دست‌ها و پاها

افسردگی سایکوتیک

در بررسی انواع افسردگی در روانشناسی، افسردگی روانی یا  Psychotic Depression به عنوان یکی از شدیدترین حالات با علائم روان‌پریشی زیر شناخته می‌شود.

• توهم
• هذیان
• افکار غیرواقعی

این شرایط نیاز به تشخیص دقیق، درمان تخصصی و فوری خواهد داشت. 

اختلال در خلق و خوی مخرب (DMDD)

این اختلال بیشتر در کودکان دیده می‌شود و با تحریک‌پذیری شدید و عصبانیت‌های مکرر شناخته می‌شود. ویژگی‌‌های آن در تست افسردگی عبارتند از:

• پرخاشگری
• عصبانیت شدید
• مشکلات رفتاری
• اختلال عملکرد اجتماعی

انواع افسردگی در کودکان

انواع مختلف افسردگی در خردسالان در اثر عوامل مختلفی مانند سابقه خانوادگی افسردگی، تجربه استرس‌های شدید، مشکلات خانوادگی، آزار و اذیت در مدرسه، بیماری‌های مزمن یا تغییرات مهم زندگی ایجاد می‌شوند. با توجه به الگوهای رفتاری متفاوت در این سنین باید به نشانه‌های زیر توجه ویژه داشت:

• افت تحصیلی
• گوشه‌گیری از خانواده و دوستان
• تحریک‌پذیری و پرخاشگری
• کاهش علاقه به بازی 
• شکایات جسمی مکرر مانند سردرد یا دل‌درد بدون علت مشخص

انواع افسردگی مخصوص جوانان

نوجوانان و جوانان به دلیل فشارهای تحصیلی، اجتماعی و تغییرات هورمونی در معرض برخی از انواع اختلالات افسردگی قرار دارند. در اثر این موارد علائم زیر را مشاهده خواهیم کرد:

• افت عملکرد تحصیلی
• انزوا
• کاهش اعتماد به نفس
• افکار منفی
• اختلال خواب

جدول مقایسه انواع افسردگی 

نوع افسردگی	شدت	مدت	گروه یا سن رایج	ویژگی اصلی
افسردگی اساسی	شدید	حداقل ۲ هفته	همه سنین	علائم شدید
دیستایمیا	متوسط	بیش از ۲ سال	بزرگسالان	مزمن بودن
فصلی	متوسط	یک یا دو فصل	بزرگسالان	وابسته به فصل
پس از زایمان	متوسط تا شدید	چند ماه	مادران	پس از تولد نوزاد
PMDD	متوسط	چرخه‌ای	زنان	مرتبط با قاعدگی
موقعیتی	خفیف تا متوسط	متغیر	همه سنین	پس از استرس
آتیپیک	متوسط	متغیر	جوانان	خواب و اشتهای زیاد
سایکوتیک	بسیار شدید	متغیر	بزرگسالان	توهم و هذیان
DMDD	متوسط	مزمن	کودکان	تحریک‌پذیری شدید

انواع افسردگی خطرناک 

برخی از انواع بیماری افسردگی  مانند موارد زیر در صورت عدم درمان می‌توانند خطرات جدی برای سلامت فرد ایجاد کنند. خطراتی مانند آسیب به روابط و عملکرد فرد، ممشکلات جسمی و روانی، خودکشی، توهم و… .

• افسردگی اساسی شدید
• افسردگی سایکوتیک
• افسردگی همراه با افکار خودکشی
• انواع افسردگی پس از زایمان شدید
• افسردگی همراه با سوء مصرف مواد

انواع افسردگی بدون خطر 

هر نوع افسردگی در صورت نادیده گرفتن یا عدم درمان می‌تواند به مرور زمان بر کیفیت زندگی فرد تاثیر بگذارد اما خطر موارد زیر کمتر است:

• افسردگی خفیف
• افسردگی موقعیتی
• بعضی از افسردگی‌های فصلی
• برخی موارد دیستایمیا با شدت پایین

انواع علائم افسردگی

علائم افسردگی و انواع آن شامل شانه‌های روانی، هیجانی، رفتاری و جسمی مختلف می‌شود. شدت و نوع علامت در هر بیمار می‌تواند متفاوت باشد اما مهم‌ترین نشانه‌های روانی شامل موارد زیر است:

• احساس غم و ناامیدی
• کاهش انگیزه
• بی‌علاقگی به فعالیت‌های مورد علاقه
• احساس گناه یا بی‌ارزشی
• کاهش تمرکز
• اختلال خواب
• تغییر اشتها
• خستگی مداوم
• افکار خودکشی

علائم جسمی افسردگی و اضطراب

افسردگی فقط یک مشکل روانی نیست و در بروز انواع سطح افسردگی یک یا چند مورد از علائم جسمی زیر را نیز تجربه خواهید کرد:

• تغییر اشتها
• کاهش یا افزایش وزن
• سردردهای مکرر
• دردهای عضلانی
• مشکلات گوارشی
• کاهش میل جنسی
• تپش قلب ناشی از اضطراب

انواع علت افسردگی

افسردگی معمولاً به دلیل یک عامل واحد ایجاد نمی‌شود. در اغلب موارد مجموعه‌ای از عوامل زیستی، روانی و محیطی در بروز بیماری نقش دارند. از جمله:

ناهنجاری در سطوح شیمیایی مغز

برخی از انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین، دوپامین و نوراپی‌نفرین در تنظیم خلق و خو نقش دارند. اختلال در عملکرد این مواد می‌تواند احتمال بروز افسردگی را افزایش دهد.

ژنتیک

در سایت medlineplus می‌خوانیم: “افرادی که یکی از بستگان درجه یک آنها (مثلاً والدین یا خواهر و برادر) مبتلا به افسردگی است، به نظر می‌رسد دو تا سه برابر بیشتر از عموم مردم در معرض خطر ابتلا به این بیماری هستند. با این حال، بسیاری از افرادی که به افسردگی مبتلا می‌شوند، سابقه خانوادگی این اختلال را ندارند و بسیاری از افرادی که یکی از بستگان آنها مبتلا به افسردگی است، هرگز به این اختلال مبتلا نمی‌شوند.”

رویدادهای زندگی

برخی از تجربیات مانند از دست دادن عزیزان، طلاق، استرس‌های شدید، مشکلات مالی و… می‌توانند باعث بروز انواع بیماریهای افسردگی یا تشدید آن شوند. 

شرایط پزشکی

بیماری‌های جسمی به خصوص بیماری‌های جدی مانند مشکلات قلبی، سرطانف دیابت، بیماری‌های عصبی و… انواع مدل افسردگی را ایجاد می‌کنند. 

مصرف دارو

داروهایی هستند که در بروز یا تشدید علائم افسردگی تاثیر دارند. از جمله:

• داروهای هورمونی
• داروهای ضدتشنج
• داروهای کنترل فشار خون

همه این داروها عامل افسردگی نیستند اما در صورت بروز قطع یا تغییر آن‌ها تحت نظر پزشک می‌تواند موثر باشد. 

ویژگی های شخصیتی

کمال‌گرایی‌های افراطی، عزت نفس پایین، حساسیت به انتقاد یا وابستگی‌های عاطفی شدید مواردی هستند که قادرند احتمال ابتلا به انواع بیماری های افسردگی را در فرد بیشتر کنند. 

خطرات عدم درمان افسردگی

نادیده گرفتن انواع درمان های افسردگی پیامدهای مهمی را برای سلامت به دنبال خواهد داشت. خطراتی از جمله:

• کاهش کیفیت زندگی
• افت عملکرد شغلی و تحصیلی
• مشکلات خانوادگی
• سوء مصرف مواد
• انزوای اجتماعی
• افزایش خطر بیماری‌های جسمی

هرچه تشخیص و درمان افسردگی زودتر انجام شود، احتمال و سرعت بهبودی بیشتر خواهد بود. پس همین حالا نوبت درمانگر خود را در سایت طبیبینو ثبت نمایید تا در آینده درگیر درمان‌های دشوارتر و پرهزینه نشوید. 

انواع درمان افسردگی

انواع افسردگی و علائم آن با توجه به شدت علائم، شرایط جسمی و روانی و… درمان می‌شوند. مهم‌ترین راهکارها عبارتند از:

خود یاری

اقداماتی چون ورزش منظم، خواب کافی، تغذیه سالم، مدیریت استرس و دریافت حمایت اجتماعی در بهبود علائم نقش خواهند داشت.

مشاوره

درمان شناختی رفتاری (CBT)، درمان بین فردی و سایر روش‌های مشاوره می‌توانند به فرد کمک کنند افکار منفی و الگوهای ناسالم رفتاری را اصلاح کند. در طبیبینو می‌توانید با بهترین روانشناسان و متخصصان سلامت روان برای دریافت مشاوره تخصصی ارتباط برقرار کنید.

دارو

در برخی بیماران، پزشک ممکن است داروهای ضدافسردگی تجویز کند. نوع دارو به شرایط فرد و شدت علائم بستگی دارد.برای آشنایی بیشتر با داروهای درمان افسردگی می‌توانید مقاله قرص افسردگی را مطالعه کنید.

نوروفیدبک

نوروفیدبک نوعی روش آموزشی برای مغز است که با استفاده از بازخورد فعالیت مغزی تلاش می‌کند عملکرد بخش‌های مختلف مغز را بهبود دهد. این روش در برخی بیماران به عنوان درمان کمکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تحریک الکتریکی مغز (tDCS)

در روش tDCS جریان الکتریکی بسیار ضعیفی از طریق الکترودهای مخصوص به نواحی مشخصی از مغز منتقل می‌شود. این روش در برخی بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان می‌تواند مفید باشد.

تشخیص افسردگی چگونه است؟

بر اساس DSM-5، وجود حداقل پنج علامت از علائم افسردگی به مدت دو هفته یا بیشتر می‌تواند نشان‌دهنده افسردگی اساسی باشد. اما این تشخیص باید توسط متخصص و به کمک مصاحبه‌های بالینی و تست افسردگی انجام شود.  مدت زمان علائم، شدت آن‌ها، سابقه خانوادگی، وضعیت جسمی و عوامل استرس‌زا برای تشخیص نهایی مدنظر قرار می‌گیرند.

برای تشخیص و درمان انواع افسردگی به کدام دکتر مراجعه کنیم؟

انتخاب متخصص باید بر اساس شرایط و علائم انجام شود. در ادامه راهنمایی مختصر را ارائه می‌کنیم:

• روانشناس: انجام ارزیابی روان‌شناختی، ارائه روان درمانی و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای
• روانپزشک: تشخیص تخصصی اختلالات روانی، تجویز دارو و مدیریت درمان‌های تخصصی
• پزشک عمومی: بررسی اولیه علائم، ارجاع به متخصص مناسب

شیوع افسردگی

سازمان جهانی بهداشت (WHO) گزارش می‌کند که ۵.۷ درصد از بزرگسالان جهان از افسردگی رنج می‌برند. مقاله‌ای برای بررسی میزان شیوع افسردگی در ایران اعلام کرده که افسردگی در ایران با نرخ ۱۲.۵ درصد سالانه، به صورت تصاعد هندسی در حال افزایش است. عواملی مانند فشارهای اقتصادی، استرس‌های اجتماعی یا مواردی چون همه‌گیری کرونا بر آمار ابتلا به افسردگی در ایران و جهان تاثیرگذار هستند.

پیشگیری از ابتلا به افسردگی

همیشه نمی‌توان از بروز افسردگی جلوگیری کرد اما اقدامات زیر می‌توانند خطر ابتلا یا شدت بیماری را کاهش دهند:

• تقویت عزت نفس
• خواب منظم
• فعالیت بدنی کافی
• حفظ روابط اجتماعی سالم
• مراجعه زودهنگام در صورت مشاهده علائم
• درمان اختلالات اضطرابی و مشکلات روانی زمینه‌ای

هزینه درمان افسردگی چقدر است؟

به طور کلی درمان‌های روانشناختی و دارویی در مراحل اولیه معمولاً هزینه کمتری نسبت به درمان افسردگی‌های شدید و مزمن دارند. اما موارد زیر هزینه نهایی را مشخص خواهند کرد:

• نوع درمان
• تعداد جلسات روان‌درمانی
• نیاز به دارودرمانی
• استفاده از روش‌های مکمل مانند نوروفیدبک یا tDCS
• شهر و مرکز درمانی

جمع بندی

انواع افسردگی شامل طیف گسترده‌ای از اختلالات خلقی هستند که هر کدام علائم، شدت و روش درمان متفاوتی دارند. از افسردگی اساسی و دیستایمیا گرفته تا  افسردگی‌های فصلی، افسردگی پس از زایمان و سایر انواع اختلالات افسردگی، همگی نیازمند توجه و بررسی تخصصی هستند و باید در زمان درست برای درمان آن‌ها اقدام شود.  تیم طبیبینو شما را در این مسیر پزشکی با ارائه اطلاعات علمی به روز و ایجاد راه ارتباطی آسان با متخصصان سراسر کشور همراهی خواهد کرد. 

منابع:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279288/

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/depression/diagnosis-treatment/drc-20356013

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/9290-depression