کهیر پوشک نوزاد نوعی التهاب پوستی ناشی از تماس طولانی پوست با رطوبت، ادرار، مدفوع، اصطکاک یا عوامل حساسیتزا است که باعث قرمزی، خارش و ناراحتی کودک میشود. مطالعات نشان میدهد حدود ۵۰٪ از نوزادان دچار راش یا التهاب ناشی از پوشک میشوند و بیشترین شیوع آن بین ۹ تا ۱۲ ماهگی است. این عارضه در بیشتر موارد با مراقبت صحیح و درمان مناسب قابل کنترل است. (منبع)
سوختگی ناشی از پوشک نوزاد چیست؟
سوختگی ناشی از پوشک که با نامهای راش پوشک، درماتیت پوشک (Diaper Dermatitis) یا ادرارسوختگی نیز شناخته میشود، نوعی التهاب سطحی پوست است که در نواحی پوشیده شده توسط پوشک ایجاد میشود. این مشکل معمولا در باسن، اطراف اندام تناسلی، کشاله ران و قسمت داخلی رانها دیده میشود.
در این وضعیت، سد دفاعی طبیعی پوست آسیب میبیند و پوست نسبت به رطوبت، اصطکاک و مواد تحریککننده حساستر میشود. در نتیجه ناحیه درگیر قرمز، متورم و دردناک شده و کودک هنگام تعویض پوشک یا شستشو بیقراری میکند.
علت کهیر پوشک نوزاد چیست؟
ایجاد کهیر پوشک معمولا نتیجه ترکیب چند عامل مختلف زیر است و در بسیاری از نوزادان تنها یک علت مشخص وجود ندارد.
تماس طولانی با ادرار و مدفوع
مهمترین علت، باقی ماندن طولانیمدت پوشک خیس روی پوست است. ادرار و آنزیمهای موجود در مدفوع باعث تخریب سد محافظ پوست شده و زمینه التهاب را فراهم میکنند.
لازم به ذکر است که در زمان اسهال، مدفوع خاصیت تحریککنندگی بیشتری پیدا میکند و احتمال بروز التهاب شدید پوستی افزایش مییابد.
اصطکاک و سایش زیاد
بستن بیش از حد پوشک یا استفاده از پوشک نامناسب (از نظر سایز، جنس یا قدرت جذب) میتواند باعث ایجاد فشار و اصطکاک مداوم روی پوست حساس نوزاد شود. این وضعیت به مرور زمان موجب ساییده شدن پوست، افزایش رطوبت در ناحیه پوشک، کاهش جریان هوا و در نهایت تحریک، قرمزی و التهاب پوستی خواهد شد.
حساسیت به محصولات جدید
برخی نوزادان ممکن است پوست حساسی داشته باشند و نسبت به مواد زیر واکنش آلرژیک نشان دهند:
- دستمال مرطوب معطر
- صابونها و شویندههای قوی
- لوسیونها
- نرمکنندههای لباس
- برخی برندهای پوشک
شروع غذای کمکی یا مصرف آنتیبیوتیک
با آغاز مصرف غذاهای جامد، ترکیب و قوام مدفوع تغییر میکند و معمولاً غلیظتر، اسیدیتر و حاوی آنزیمهای گوارشی بیشتری میشود. این تغییرات میتواند باعث افزایش تماس مواد تحریککننده با پوست ناحیه پوشک و بروز راش پوستی شود.
مصرف آنتیبیوتیک توسط مادر شیرده یا نوزاد نیز میتواند تعادل طبیعی میکروبهای پوست را بر هم بزند و احتمال رشد قارچها را افزایش دهد.
عفونت قارچی و باکتریایی
قارچ کاندیدا یکی از شایعترین عوامل تشدیدکننده راش پوشک است. این عفونت معمولا باعث قرمزی شدید، براق شدن پوست و ایجاد ضایعات ماهوارهای اطراف ناحیه اصلی میشود. در موارد شدیدتر نیز ممکن است باکتریها از طریق پوست آسیبدیده وارد شده و باعث ایجاد عفونت ثانویه شوند.
علائم کهیر پوشک چیست؟
در نوزادان علائم رفتاری مانند گریه حین تعویض پوشک و شستشو، نداشتن خواب آرام یا جمع کردن پاها حائز اهمیت است، شایعترین نعلائم جسمی نیز شامل موارد زیر میشود:
- قرمزی پوست در ناحیه پوشک
- جوشهای ریز و پراکنده
- التهاب و تورم پوست
- احساس سوزش و خارش
- پوستهریزی خفیف
- زخمهای سطحی
- حساسیت به لمس
عوارض سوختگی از پوشک نوزاد چیست؟
بیشتر موارد کهیر پوشک یا درماتیت پوشک با مراقبت صحیح طی چند روز بهبود پیدا میکنند؛ اما بیتوجهی به علائم یا درمان نادرست میتواند باعث بروز عوارض زیر شود.
- عفونت قارچی یا باکتریایی: ورود قارچ و باکتری به پوست و تشدید التهاب و ایجاد ترشح و زخم
- ایجاد زخمهای باز: بروز ترک، خونریزی با زخم در صورت التهاب شدید یا خاراندن مداوم
- تغییر رنگ پوست بعد از بهبود: تیرهتر یا روشنتر شدن پوست بعد از کاهش التهاب (بیخطر است اما بازگشت به حالت عادی ممکن است زمانبر شود.)
- گسترش عفونت: ورود عفونت به لایههای عمیقتر یا خون در موارد نادر و شدید و در صورت ضعف سیستم ایمنی
برخی بیماریهای پوستی مانند بیماری کاوازاکی، پسوریازیس یا درماتیت آتوپیک نیز میتوانند علائمی شبیه راش پوشک ایجاد کنند؛ بنابراین در صورت طولانی شدن علائم در اسرع وقت از یکی از متخصصین اطفال طبیبینو وقت ویزیت آنلاین یا حضوری بگیرید.